Mixabineke bi xenćer ee di zmanê me da.
Li herêma Qoćgîrîʼyê Kurmancî źî bi tevî miriyan bar dike u terre.
Yê mayî tenê nifśê źi axir zemanî yee, u di dorê da yee, li pey miriyên xatir xwastî.
Kevir li benda barana źi bakur va mane.
Dibêźin dê śîn u śiwanên xwa pê biśon.
Śîneke li Qoćgîrîʼyê
Ev ćend sal bunn ku ez źibo proźeya “Pês̰birka źibo muzîka Gātʰā’yên Zerdes̰t” di nav hewldanan da bum. Ez heta niha bi gelek muzîkźenên Kurd ra axivîm.
Lê mixabin min heta hîro nekarî muzîkźenekî/e ku bikare vî karî hilgire ser xwa, peyda bikim. Gelek dost u hevalan alîkarî dann di vî karî da.
Źibo ku em bikarin bigêhiźin muzîkźenekî/e nenas u bêdeng, min berî du roźan ev îlana hanê ya li źêr di medyaya sosyal da belav kir.
Ez hêvî dikim ku em di demeke ne dur û drêź da muzîkźenekî/e têr u tîźe peyda bikin u dest bi vê proźeya dîrokî bikin.
Nivîsa ku di medyaya sosyal da hatî bu belav kirin, ev ee:
[ Pês̰birka jibo “muzîka Gātʰā’yên Zerdes̰t” ]
Em weke însiyatîva “Komeleya Zarathushtra – Song of Light” bi salan e bi vê projeya “Pês̰birka muzîka Gātʰā’yên Zerdes̰t” ra mijul dibin. Pis̰tî lêkolînên sî û pênc salî (35) yên li ser Avesta û Zerdes̰t û berhemên c̰apkirî (Avesta 1-13) hêdî em hîro di vî karê dur û drêj da gêhis̰tin dawiya amadekariyên xwa û dixwazin dest bi vê projeyê bikin.
(1) Divêt bi tevî muzîkeke efsaneyî/destanî muzîkek jibo Gātʰā’yên Zaratʰuštra were amade kirin. Dê drêjiya vê berhemê bi qasî s̰ês̰t (60) deqqan be.
(2) Muzîka Kurdî ya klasîk divêt di hafrandina melodiyan da bibe bingeh bi tevî melodiyên nujen, ango divêt ji muzîka Kurdî ya otantîk ji nuh va muzîkeke destanî/epîk ya gerdunî were hafrandin.
(3) Avesta, bi taybet jî Gātʰā’yên di Avesta’yê da, ji lavij û stranên ayînî u felsefîk pêk tên. Loma jî divêt digel hafrandina melodiyan meriv bi putepêdanî tevbigerre.
(4) Melodiyên dengbêjiyî yên klasîk divêt ligorî tes̰e u zeruriyeta xwa ya dîrokî bi formên gerdunî werin b’ kar hanîn.
(5) Elementên dengbêjiyî yên di nav c̰anda Kurdên Elewî, Êzdî, Yarsanî u hwd. da divêt tê da b’ cî bigirin.
(6) Di Avesta’yê da agir, av, hewa u ax roleke bingehîn digirin, loma jî heger ev element di nav melodiyan da bikarin werin îfade kirin, dê bas̰tir be.
[ S̰ertên bes̰darbûna pês̰birkê ]
Kesên ku dixwazin bes̰darî vê pês̰birkê bibin divêt ligorî van s̰ertên li jêr bi me ra bikevin têkiliyê.
(1) Jibo bes̰dariya pês̰birkê du meh wext hene (heta 1ê temmuza 2025).
(2) Di nav van her du mehan da divêt muzîkeke efsaneyî/destanî bi qasî “c̰ar deqqan” were amade kirin jibo bes̰darbûnê.
(3) Divêt ev muzîk ji navenda pês̰birkê ra were s̰andin (→ zarathushtra@gmail.com).
(4) Pis̰tî ku kesê serkeftî diyar bû, em ê bi wî/wê ra bikevin têkiliyê û peymanekê îmze bikin.
(5) Li ser hemî hurgiliyên din yên projeya “muzîka Gātʰā’yên Zerdes̰t” em ê bi kesê/a serkeftî ra pas̰ê bipeyîvin û pîvanên projeyê yek bi yek vebêjin.
(6) Jibo kesê serketî dê 2.500.- eyro werin bexs̰andin + …
(7) Divêt ji pis̰tî peymanê “muzîka Gātʰā’yên Zerdes̰t” ya bi drêjiya s̰ês̰t (60) deqqan di nav salakê da were amade kirin.
(8) Divêt muzîkeke unîversal ya bi motîvên muzîka Kurdî ya otantîk û klasîk were amade kirin.
(9) Serperes̰tiya vê projeyê dê îndo-ewrupîst, îndo-îranolog û avestolog Beyhanî S̰ahîn û Komeleya Zarathushtra – Song of Light bikin (bi tevî alîkariya hindek s̰exs û dezgehên din).
(10) Jibo serlêdana pês̰birkê bi kerema xwa emaila însiyatîva “Komeleya Zarathushtra – Song of Light” b’ kar bînin: zarathushtrah@gmail.com
(11) Pis̰tî serlêdanê dê însiyatîva Komeleya Zarathushtra bi kandîdatan/namzedan ra bikeve têkiliyê.
Ji niha va em weke însiyatîva “Komeleya Zarathushtra – Song of Light” jibo eleqeya we jidil spas dikin.
Emaila têkiliyê: zarathushtrah@gmail.com
Birêvabirên projeyê:
Beyhanî S̰ahîn (îndo-ewrupîst, îndo-îranolog û avestolog)
Komeleya Zarathushtra - Song of Light
Lînk:
https://www.facebook.com/share/1DHb18zoV8/
Di 1ê adara 2025an da kovara Medica-Kurdica derket. Min tê da kurtenivîsa bi zmanê Elmanî ya di derbarê bêźenasiya peyîva Avesta da źî belav kir. Lê ev gotar bi teśeya xwa ya pirr kurt źi gotara drêź ya bi Kurdî hate wergerrandin, ango źi kovara Avestica-Kurdica.
Berî heftekê min ev kurtenivîsa bi zmanê Elmanî źi gelek îndo-ewrupîstên li ba zangehên cihê u cihê ra śand.
Heta vê gavê sê îndo-ewrupîstan bersîv dann. Li hêlekê du heb îndo-ewrupîst di bersîvên xwa da pêkaniya pêśniyaza min pesend dikin, lê li hêla din ćend pirsan źi xwa dikin. Kesê din, ku hêdî teqawît buye, dibêźe:
“Vegotina we bawarane xuya dike.”, ango maqul xuya dike.
Profesorê beśa îndo-ewupîstiyê yê li ba Zangeha Zürichʼê di Emaila xwa da dibêźe:
“Li ba vegitonên heeyî yên heta niha anternatîveke balkêś ee.”.
Ez dibêźim dê hêdî îndo-ewrupîst u îndo-îranîst nekarin źi vê bêźenasiya pêśniyazkirî xelas bibin:
avesta < *apas-tā-ka- “berhem (-a pîroz)”.
Bêguman ligel vê vegotina bêźenasiyî ne pirsgirêkeke fonoloźîk, morfoloźîk u ne źî yeke semantîk hee yee.
Ev gotara hanê ya bi zmanê Elmanî dîsan weke PDF di academia.eduʼyê da źî da hate belav kirin.
Lînk:
https://www.academia.edu/128466400/Eine_neue_Etymologie_%C3%BCber_die_Herkunft_des_Avesta_apas_t%C4%81_ka_heiliges_Werk_
* * *
E-Maila ku min źi îndo-ewrupîstan ra śand
Ich bitte Sie um die Entschuldigung für dieses Schreiben an Sie persönlich. Ich hoffe sehr, dass Sie mir freundlicherweise vergeben werden.
Ich schicke Ihnen anbei meinen Artikel über die Herkunft des Namens Avesta, weil ich denke, dass es Sie als Fachexperte interessieren könnte. Dieser Forschungsartikel heißt:
Eine Etymologie über die Herkunft des Avesta ← *apas-tā-ka- “(heiliges) Werk”
Diese wohl kurze Zusammenfassung hier als PDF auf Deutsch besteht aus meinen zwei Publikationen, die im Jahre 2023 und 2024 auf Kurdisch veröffentlicht wurden. Die Zusammenfassung auf Deutsch wurde im Jahre 2025 in der Zeitschrift Medica-Kurdica 1 (
Ich führe im Allgemeinen das Wort Avesta bzw. pahl. abastāg auf die altiranische Vorform:
*apas-tā-ka- < *apas-tā- “(
Zu aav. jav. *apah-/*āpah-, in: huu-apah-, huu-āpah- “gute Werke wirkend” ~ ved. ápas- n. “Werk, Handlung, Arbeit, Opferwerk” (ā́pas- “frommes Werk”?, RV 1.178.1, 4.38.4) < proto-ie. *h3épes-/*h3épos- ~ lat. opus n. “Werk, Handlung, Arbeit”.
Vgl. ved. apás- “werktätig, geschäftig”, sv-ápas- “gut wirkend, kunstreich” (vgl. jav. huuapah-, aav. jav. huuāpah-), apasyā́t “wird tätig sein”, apasyā́- f. “Geschäftigkeit”, apasyú- “
Weitere wichtige Details können Sie in meinem Artikel entziehen (siehe PDF), falls für Sie die Notwendigkeit bestehen sollte.
Ich bedanke mich im Voraus für Ihre Vornehmheit und Güte, Ihre Aufmerksamkeit und verbleibe
mit freundlichen Grüßen
Beyhanî S̰ahîn
Kovara Medica-Kurdica 1 di nav WEŚANÊN NAyê da derket.
Di kovara Avestica-Medica da bi taybet û gis̰tî lêkolîn û gotarên di derbarê Medan da û têkiliya wan ya bi Kurdî û Kurdan va girêdayî hatin belav kirin.
Di kovarê da bi giśtî Med u zmanên Medî miźarên sereke nee, weke nimune:
‣ *váčahi *mādā́nām “Dengên/Zmanên Medan”, Beyhanî S̰ahîn................34
‣ Māda- “Med, Medya, Medî”, Beyhanî S̰ahîn ............................................37
‣ Di Farsiya Kevin Da C̰is̰tên Zmanê Medî, Beyhanî S̰ahîn ........................50
‣ Med. *hizbā́-n- “zmaan”, Beyhanî S̰ahîn...................................................54
‣ Med. *spa-ka- “kuc̰ik, spee, kutî”, Beyhanî S̰ahîn ....................................63
‣ Pêvekeke Taybet:
‣ Eine Etymologie über die Herkunft des Avesta ← *apas-tā-ka- “(heiliges)
Werk”, Beyhanî S̰ahîn ................... 72
Li ser berga paśiyê helbesteke bi zmanê Medî hatiye bʼ cî kirin:
[ āzātāh spakāh “kuc̰ikên rayî” ]
*…
druu̯āh narāh
zari-gau̯ša-bārāiš ǰani̯ah_čā̆
hazahrāhas_čā̆ ʰaspa-barāh
huu̯īrās_čā̆ pastai̯as_čā̆
āzātās_čā̆ spakāh
utā̆ zi ʰai̯u̯ah r̥zifi̯ah asmani
gāi̯anti_tu̯ā.
Srudī gau̯šāiš vahišta!
“…
Mêrên c̰ak
Û jinên bi guharkên zêrîn
Û sîwarên bi hezaran
Û gernas û les̰kerên peya
Û kuc̰ikên rayî
Û heyloyê li ezmên
Te distrên.
Guhdarî bike bi her du guhan yê bedewtirîn!”
C̰ileya 2006an, Zürich
Beyhanî S̰ahîn
Gundê bi navê «Meymand» yê li baźarê Kermanʼê, li Roźhilata Kurdistanʼê, li nêzzîkî Šahr-e Babakʼê yee u ciyekî pirr bi taybet ee.
Li dor 12.000 salan kevin ee u vê gavê 350 malên śkeftî tê da hee nee.
Hindek mal berî 3.000 salî hatine ćêkirin. Di van malan da perće-reliyefên 6.000 salî li paś mane.
Her weha di van malan da agirgehên Zerdeśtʼî źî hatine dîtin.
Tevî zehmetiyên diźwar yên źiyanê hîna źî li dor 100 kesî li vî gundî diźîn.
Ligorî ragiyandinan gundiyên li vî gundî zmanekî pirr cihê bi kar tînin, îhtîmalen zmanekî Medî/Kurdî yê kevinar.
«Meymand» ne tenê gundekî balkêś ee, her weha muzeyeke zindî ya bi hezaran salan ee, ku hîna źî dîrok tê da nefesa xwa hildide u dide.
Bi hêviya ku medyaya Kurd li ser vî gundê efsaneyî belgefîlmekê amade bike.
Wêne
Wextekî drêź di ser ra derbaz bu.
Va yee ez dîsan bi nućeyeke din vegerriyam.
Mîna ku min di sala 2024an da weśana ćar kovarên akademîk u zanyariyî ragiyandî bu u di îlona 2024an da źî weśana kovara Avestica-Kurdica 1 dest pê kirî bu, vê gavê dê kovara Medica-Kurdica 1 di 1ê gulanê da derkeve.
Kovar dê dîsan li Îzmîrʼê di nav WEŚANÊN NAyê da ćap bibe.
Nivîsa danasîna kovara Medica-Kurdica 1 ya źibo medyaya Kurd-î ev ee ez li źêr parve dikim.
* * *
Kovara Akademîk “Medica-Kurdica”
Pis̰tî hejmara yekem ya kovara Avestica-Kurdica 1 îcarê dê di 1ê gulana 2025an da hejmara yekem ya kovara Medica-Kurdica di nav Wes̰anên NAyê da derkeve.
Ev kovar jî bes̰eke projeya ji c̰ar kovarên akademîk ee. Di îlona 2024an da me cara yekem bi kovara Avestica-Kurdica 1 dest bi wes̰anê kirî bû:
(1) Avestica-Kurdica (dê bi giranî li ser zman, c̰and, dîn û wêjeya Avestî û Kurdî bisekine)
(2) Arica-Kurdica (dê bi giranî li ser zman, c̰and, dîn û wêjeya Arî û Kurdî bisekine)
(3) Medica-Kurdica (dê bi giranî li ser zman, c̰and, dîn û wêjeya Medî û Kurdî bisekine)
(4) Wêjebêj & Bêjebêj (dê bi giranî li ser bingehên wêje û dengbêjiya dîrokî ya Arî û Kurdî bisekine)
Kovar jibo hemî akademîkerên ku lêkolînên zanyariyî dikin û dixwazin di kovareke akademîk da bidine belav kirin û bibin rêwiyekî/e vê rêwîtiyê, vekirî yee. Gotar ango lêkolînên ku xwadî krîterên gotî yên akademîk, zanyariyî û zmanî nee dê di nav kovaran da werin b’ cî kirin. Gotar û lêkolînên ku method û krîterên akademîk danagirin û di warê zmanî û zanyariyî da ne kamil inn û kêmasiyên ne rewa di nav xwa da digirin, dê di kovaran da neyên b’ cî kirin.
Rêvaberiya gis̰tî ya her c̰ar kovaran WES̰ANÊN NA ango Berfo Barî dike. Têrêseriya ango edîtoriya kovaran îndo-ewrupîst, îndo-îranolog û avestolog Beyhanî S̰ahîn dike.
* * *
Piśtî cîlda
«Avesta 3 - Destnivîsên Orîjîn: Videvdad»
źi berî ćend roźan cîlda
«Avesta 4 - Destnivîsên Orîjîn: Yaśt»
źî źi ćapê derket u gêhiśte Baśurê Kurdistan'ê.
Ev cîld źî di nav WEŚANÊN SZKê da da derket.
Vê gavê SZK bi van cîldan beśdarî Fuara Pirtukan ya li Silêmanî'yê buye.
Dê kengê bikare bigêhiźe Bakurê Kurdistan'ê, hîna ne zelal ee. Mixabin źibo derbazkirinê pirsgirêkên siyasî rê li ber digirin. Dîsan źî dibe ku bikare vê mehê bigêhiźe Bakur.
Ligorî ragiyandina SZKê ev her du cîldên dawiyê bi kalîteyeke baśtir hatine ćap kirin.
9 heb cîldên din dê di sala 2025an da ćap bibin.
Helbet bi hêviya ku pirsgirêkên nexwaś dernekevin u karê ćapê asteng nekin.
Lê em dest źi hêviya quzulqurt bernedin.
Pîvanên Pirtukê:
Drêźî: 23.8 cm
Frehî: 16.8 cm
Reng: rengîn
Drutin: herê
Berg: cîld, rengîn
Rupel: 758
Kaxiz: kuśe, spî (100 gram)
Giranî: ?
Em carekê bala xwa bidine Nietzsche.
Di pirtuka «Avesta 2 - Destnivîsên Orîjîn: Yasna»yê da bi kurtî źî bibe, min lêkolîneke bi qasî yazdeh rupelan di derbarê bandora Zerdeśt ya li ser Nietzsche u felsefeya wî da bʼ cî kir.
Bêguman ev miźara hanê yeke pirr freh ee u divêt meriv ćend salan tenha li ser vê bandor u têkiliyê bixebite u cîldeke zanyariyî u taybet amade bike.
Yek, divêt źiyana Nietzsche bi hemî hurgiliyan were vekolîn.
.jpeg)
Du, divêt hemî nivîsên wî yên ku hîro li pirtukxaneya Nietzsche têne hewandin, pirr bi baldarî werin têxwandin (îng. study).
Sê, divêt hemî deverên ku Nietzsche lê maye, lê źiyaye, yek bi yek werin raćav kirin. Helbet divêt meriv demsalên ku Nietzsche li wan herêman maye źi bîr neke. Di heman demsalan da dîtina wan herêman, hetta hetta mayîna li wan herêman, pêdiviyeke zerurî yee ...
Min ev lêkolîna kurt hîro di «academia.edu»yê da weke PDF belav kir. Hêvî ew ee ku, hîć nebe bila bi teśeya xwa ya dîźîtal bigêhiźe ber destê Kurdan.
Ev PDF dikare di bin vê lînkê da were vekirin:
https://www.academia.edu/125232151/Zara%CE%B8u%C5%A1tra_ligel_Nietzsche
Beśeke kurt ya destpêkê:
«§ 95.1. Friedrich Wilhelm Nietzsche (Röcken, pm. 15.10.1844 – 25.08.1900 Weimar) di derbarê felsefeya Nietzsche[1] û mirov Nietzsche da ez ê bêguman nekarim rahêjim wêrekiyeke ji derî sînorê. Felsefe û wêjeya Nietzsche jî wekî Nietzsche bi xwa pirr bi kompleks û hessas inn. Di vê kurtenivîsa di derbarê Zaraϑuštra- û Nietzsche da ez dil dikim ku balê bidim ser c̰end bareyên nas.
Nietzsche philologekî tiretuj û pirr jîr yê di serdema xwa da bû. Tevî ku
Nietzsche wekî philologekî dest bi nivîsînê kiriye jî, di nav demê ra bi zêdeyî
xwa wekî philosophekî dîtiye. Haya Nietzsche ji zman û lîteretura Yunaniya
Kevin pirr bas̰ hee’bû. Stîla wî ya hês̰bar û lîrîk, ya prozayî û
helbestî ya di Also Sprach Zarathustra da Nietzsche di asteke xewnar da
b’ cî dike.
[1] Friedrich Wilhelm Nietzsche, Röcken 15.10.1844 – 25.08.1900 Weimar.
Źi piśtî demeke drêź cîlda 3em ya Avestaʼyê berî du heftan di nav Weśanên SZKê da derket.
Lê heta ku bigêhiźe navenda SZKê dê pićekî din wext bigire. Dibe ku heta dawiya vê mehê pirtuk bigêhiźe Baśurê Kurdistanʼê. Li ku hatiye ćap kirin nizanim, îhtîmalen li welatekî li Esyaʼyê. Bêguman źibo ćapê du xalên girîng hee nee:
(a) Yek bihayê ćapê u
(b) Yek źî têćakiya (kalîteya) cîldê yee.
Di warê kalîteyê da SZK bi zanîna min pićekî hessas tevdigerre. Tevgerreke di cî da yee u divêt weha źî bibe ango bibuya.
Bi vî hawî em gaveke din pêśta ćunn. Bi hêdîka źî bibe, gav gav ee.
Ev destnivîsên orîźîn yên Vîdêvdadʼê di sala 1323yan da hatine kopye kirin. Lê kê kopye kiriye nayê zanîn. Vê gavê destnivîs li ba «Bombay University Library»yê têne hewandin.
Her weha berî heftekê cîlda 4em ya Avestaʼyê źî źibo ćapê hate śandinn, ango:
“Avesta 4 - Destnivîsên Orîjîn: Yašt”
Dibe ku heta destpêka meha 12em źi ćapê derkeve.
Heger ti pirsgirêk dernekevin, dê bikare heta havîna sala 2025an ev hemî 13 cîld bi temamî ćap bibin.
Ez li źêr beśeke kurt ya źi cîlda Vîdêvdadʼê parve dikim.
Rupela 42 ya cîldê:
